donderdag 29 juli 2010
On peut venir cet après-midi?
Alle kinderziektes die zich konden voordoen zijn de revue gepasseerd: activiteiten die niet voorbereid zijn, begeleiders die denken dat "vrij spel" wil zeggen dat ze achter een hoekje op hun lui gat kunnen gaan zitten... Gelukkig was ik er op voorbereid, het is ook helemaal niet onlogisch dat ze de drukte soms wat ontvluchten, maar there's no way back. Systematisch moeten ze toch leren om niet altijd beroep te doen op de Mzungu (blanke man) als er iets foutloopt of hun activiteit te vroeg gedaan is. Morgen is niets doen geen optie meer. Iedereen heeft zijn eigen activiteit, we werken met een doorschuifsysteem, en om 14u houden we een evaluatie van de eerste week. Het overgrote merendeel van de leerkrachten is wel echt helemaal mee hoor. De meest cliché activiteiten zijn voor hen zowel als voor de kinderen totaal nieuw: trefbal, tienbal, quiz, vlaggenstok, schattenjacht, drama, 123 piano, variaties op bestaande sporten, biebediebabediebop... De energie van de kids lijkt dan ook nooit op te zijn, die blijven maar gaan. Naar het einde van de voormiddag neemt het aantal valpartijen wel toe. Ach ja, waar goed gespeeld wordt, neemt het aantal schrammen en builen proportioneel toe. Alleen de bloedneuzen, daar moeten we mee opletten. Verliezers durven hier al wel eens een stevige rechter te verkopen aan winnaars. Ook een manier om met frustratie om te gaan, maar niet de juiste natuurlijk.
In de namiddag begeleid ik de 10 boefjes die een mini-onderneming moeten opzetten om het geld terug te betalen aan de school. Niet altijd de makkelijkste jongeren, ik moet ze ook héél kort houden en regelmatig uit mijn krammen schieten en echte gewoon bevelen geven, maar het blijkt de enige taal die ze verstaan. Ik heb wel het gevoel dat ze inzien waarom ze dit moeten doen, en dat ze het au sérieux nemen. In de voormiddag bijvoorbeeld, doen ze mee als lammetjes. Ze boeken ook echt wel resultaat. Om de 2 dagen moeten ze verslag uitbrengen bij de directie, en daar gaan ze wel echt telkens voor. Vanaf volgende week gaan in de namiddag bijlessen door voor de zwakste leerlingen, en worden er een paar vakoverschrijdende projecten gelanceerd, naast de mini-onderneming.
In de weinige tijd die overblijft spreek ik af met andere vrijwilligers of met collega's. Altijd heel boeiend. Dit weekend ga ik naar Kigali (weeral) en Butare, volgend weekend wordt het een National Parc, mét safari. Welk van de drie moet ik nog beslissen, hangt ook af van de 4 vrijwilligers van de Universiteit van Amsterdam, met wie ik de trip waarschijnlijk onderneem.
Activiteit 2 in mijn vrije tijd: lezen over de genocide. Op de een of andere manier boeit dat gebeuren mijn mateloos, hoe gruwelijk ook. Rayina, de directrice, heeft een kast vol boeken over de Rwandese geschiedenis. Een echte aanrader: "Rwanda, essai sur le génocide" van Alain Destexhe, gewezen sectretaris-generaal van Artsen zonder Grenzen Internationaal, en daarna Belgisch senator.
Om af te sluiten even een UNICEF-rapport citeren uit 1995, waar in resultaten staan van psychologisch onderzoek bij Rwandese kinderen:
- 99,99% was getuige van zwaar geweld
- 76,9% verloor minstens 1 nabij familielid in 1994
- 69,5% zag iemand vermoord of zwaar verwond worden
- 61,5% werd met de dood bedreigd
- 90,6% geloofde dat ze zouden sterven
- 57,7% zag moorden of verminking gebeuren met machete
- 31,4% was getuige van verkrachting
- 87,5% zag dode lichamen of stukken ervan.
Voila, cijfers die voor zich spreken. Laat dit echter geen negatieve teneur zijn die afstraalt op het hele bericht, want ik voel mij hier echt als een vis in het water!
Tot blogs,
Jan
zondag 25 juli 2010
"Vos parents, vivent-ils encore...?"
Getuigenissen van Rwandezen die hun vrouw verkracht zagen worden en zonder armen en benen zagen verdrinken in de sceptische put, mensen die hun familieleden moesten folteren met machetes, baby's die werden dood gesmeten tegen de muur, vitrinekasten vol ingeslagen schedels, hoopjes ongeïdentificeerde beenderen, kinderen met machetewonden van 40 cm lang, afgesneden vingers, een foto van een meisje zonder ledematen in een plas bloed, wiens schedel een meter verder ligt... je kijkt er de waanzin recht in de ogen. Ik krijg van de kinderen op school vaak de vraag "Vos parents, vivent-ils encore?". Als ik nog maar aan de vraag denk, gaat elk haartje op mijn lijf rechtop staan.
Zestien jaar geleden. ZESTIEN! Ik was verdorie al 10 jaar toen! 1 miljoen doden, afgeslacht als beesten.
Het museumbezoek heeft alles veel concreter gemaakt. Het in de verte staren van je gesprekspartner als je het woord "genocide" laat vallen, ogen samenknijpen en als een gehypnotiseerde beginnen praten... of helemaal toeklappen.
Vandaag geen toerisme, maar werk. Rapporten uitdelen. De taakverdeling voor morgen verliep vlotjes. We werken volgens volgend systeem:
8u (langer slapen!): opening + voorstelling activiteiten
8u15: start activiteiten ronde 1
9u45: pauze
10u15: start ronde 2
11u45: toonmoment creatieve activiteiten + bekendmaking resultaat sport
12u: middagpauze
13u30: begin projectwerk
17u: einde school
Voor morgen zijn de activiteiten sport, teambuilding games, gospel en kleuren met stiften (voor een internationale tekenwedstrijd), telkens begeleid door een Engelstalige en Franstalige leerkracht. Elke ronde gaan dezelfde activiteiten door, maar kiezen de kinderen iets anders. Het laatste kwartier van de voormiddag wil ik dagelijks een showke op poten zetten. Morgen zullen dat de gospel-singers zijn, en een vernissage van de tekeningen.
Ok, genocide-gepieker van me af geschreven. Au travail!
Jan
vrijdag 23 juli 2010
"Ahazaza, my school, give me fire, take me higher..."
Ben daarna nog "ene" gaan drinken met Bassoubi, mijn huisgenoot. Maar het werden er al snel een paar meer. Voor mij volstonden een paar glazen water, maar ik heb Bassoubi toch kennis laten maken met de wondere wereld van Dafalgan toen we vanochtend om 6u uit bed moesten voor de laatste schooldag.
Deze voormiddag heb ik enkele klassen samen gezet en een workshop theater gegeven. De leerkrachten zelf waren nog druk in de weer met het schrijven van rapporten. De leerlingen krijgen hier heel grondige feedback: een cijfer én een woordelijke toelichting over hun kunnen over elk onderdeel van de leerstof. Rwanda - België: 1 - 0.
Zondag komen de ouders naar school om het rapport af te halen. Normaal was dat oudercontact morgen gepland, maar door de komst van PresK moet alles wijken.
Het theater zelf was een heel nieuwe ervaring voor de leerlingen. Het improviseren verliep wat onwennig in het begin, maar naar het einde van de voormiddag hebben we een echte impro-match gehouden met de vierde- en vijfdejaars. Weeral zoveel enthousiasme. Het lijkt wel of elk woord dat ze hier op school van een leerkracht horen, voor hen goud waard is. Er was nog een halfuurtje over, en dus ben ik zelf maar aan het improviseren gegaan. "Histoire triste, monsieur!", en dus vertelde ik het verhaal van de hond van peter die gestorven is toen ik in Granada zat, "histoire marrante, monsieur", en dus vertelde ik het verhaal van Jurgen die we vorig jaar met kleren en al in het zwembadje bij Lies en Lars hebben gesmeten. Iedereen aan het lachen en mij aan het nadoen toen ik de val imiteerde.
Nog een grappige anekdote: gisteren droeg ik een lichtblauw hemd, een beige broek en een groene pet. Toen ik naar school stapte, lagen er om de 100m 2 soldaten in het gras, "de veiligheid aan het controleren". Sommigen sprongen recht toen ze me zagen en salueerden me. Toen Kassim (sportleraar) me op school begroette met "Hey, US Army boy!", had ik al snel door hoe dat kwam.
Nu trek ik naar school. Alle activiteitenfiches zijn klaar, ik ga aan de leerkrachten het concept voorstellen en de taken voor maandag verdelen. Hopelijk lukt het, ik ben voorbereid op een moeilijke start. Maar alles is beter dan niks, en na 1 week Ahazaza heb ik vooral het gevoel dat hier héél veel mogelijk is.
Tot binnenkort!
Jan
woensdag 21 juli 2010
L'éducation est le seul capital des pauvres
Voor het eerst op internet hier in Muhanga, Gitarama. 4 dagen reeds in Rwanda, en jawel, al zoveel gebeurd. Ik heb niet zoveel tijd, maar ik probeer snel in een notedop wat impressies neer te schrijven. Wees creatief met gekke woorden.
Het land
Rwanda is prachtig, vanuit de klaslokalen zie ik 8 van de 1000 heuvels. Exotische bomen, vogels, hier en daar een insect dat veel te groot is, krokante kakkerlakken in de badkamer... This is Africa!
De bevolking is gereserveerd - je zou voor minder - maar zeer vriendelijk. Het was heel vreemd om 's nachts (ja, om 19u is het hier al helemaal donker) te landen, een uur naar Muhanga te rijden, en pas 's ochtends iets van het land te zien. Maar geloof me: ongelofelijk.
De school
Nog meer dan toen ik in België was, ben ik overtuigd van het nut van de Ahazaza-school. Het is de enige "vrije" school. Dwz dat er geen enkel dogma aan de basis ligt van het onderwijs dat wordt gegeven, religieus noch moreel, en dat is hier echt wel nodig. Het kweken van een nieuwe, kritische generatie is hoogst nodig, en alles staat dan ook ten dienste van die doelstelling. Adhv allerlei Unicef-handboeken wordt de kinderen aangeleerd kritisch te zien tov alles wat hen wordt voorgehouden en worden ze bewust gemaakt van hun rechten. Ahazaza-kinderen zijn gewoon ook mondiger en "vrijer" dan de andere kinderen die hier op straat rondlopen.
Momenteel hebben de kinderen examens (zelfs in de kleuterschool). Het is de laatste week van het tweede trimester, waarna 3 weken zomervakantie volgen. Daarna trimester 3, en 2 maanden vakantie. De eerste dagen heb ik me vooral bezig gehouden met de jongste klassen, die hebben vaak mondelinge proeven in kleine conversatiegroepen. Ondertussen entertain ik de rest van de klas. Spreken over België, verhalen uitvinden, hun leerstof herhalen voor het examen van de dag erop, spelletjes... van zodra je hen nog maar iets aanbiedt om te doen, zijn de kinderen hier razend enthousiast.
De directrice van de school wint het straathangen van de kinderen tegengaan door de school gewoon open te houden in de vakantie. In de voormiddag zullen er activiteiten zijn à la speelplein, in de namiddag krijgen de zwaksten bijles en doet de rest projectwerk. Voor de activiteiten ben ik fiches aan het maken per activiteit die de leerkrachten kunnen gebruiken met kant-en-klare uitleg. Het is allemaal nieuw voor hen, dus wil ik hen de eerste week goed ondersteunen en. Daarna zullen ze steeds meer zelfs voor de invulling moeten zorgen.
In de namiddag richt ik mijn pijlen op een totaal ander project. Tijdens de maanden mei en juni zijn enkele leerlingen dingen van de school beginnen stelen, en ze hebben die dingen verkocht op de markt. De directrice was toen net in Europa, iedereen stond blijkbaar in rep en roer op school. Van school sturen? Jaar laten overdoen? Het oudercomité had toen beslist dat de leerlingen voor de rest van het jaar de toiletten zouden moeten kuisen, maar dat past helemaal niet in de Ahazaza-visie. Rayina heeft toen beslist om er een naar Afrikaanse normen totaal andere draai aan te geven. De structuur die de leerlingen hadden opgezet, zullen ze moeten vertalen naar een mini-onderneming. Ze krijgen een ganse vakantie de tijd om materiaal te verzamelen (met fiches van de voormalige eigenaars dat ze het materiaal afstaan), een boekhouding aan te leggen, publiciteit te maken... en op het schoolfeest in oktober zullen ze een verkoop moeten organiseren om alles terug te betalen. Voilà zie, zo'n oplossingen moesten er meer zijn. Rayina vroeg me om dat project uit de grond te stampen. Met plezier.
De voetbaltruitjes
Iedereen op school is momenteel nogal zenuwachtig, want morgen gaat er een belangrijke interscholen-competitie door tegen de Saint-Augustin school. Ahazaza staat er goed voor, de sportleraar Kassim is héél gemotiveerd en kan het schoolteam echt positief motiveren. Wat de leerlingen nog niet weten, is dat ze morgenvroeg bij aankomst op school allemaal een eigen voetbal-outfit krijgen mét voetbalschoenen. Zie post hieronder. Kassim was bijna aan het wenen toen hij al de sportkleren zag. We trekken met alle leerlingen naar het voetbalstadium. Ik zweer het u, ik schreeuw de longen uit mijn lijf. Ahazaza zal winnen.
Verblijf
Momenteel telt Ahazaza 3 kleuterklassen en 5 klassen van de lagere school. Volgend jaar opent het zesde jaar zijn deuren, en op termijn komt er zelfs een middelbare school. Er staat ook een polyvalente zaal in de steigers, die de school op termijn financieel autonoom moet maken. Er kunnen filmprojecties doorgaan, lezingen... past natuurlijk allemaal in de basisdoelstelling van de school. Esprit ouvert, école libre.
Daarnaast is er ook een Ahazaza-farm. Een boerderij met klaslokaal in aanmaak, waar boeren zich binnen een paar maanden kunnen komen bijscholen. Ik verblijf in een van de kamers van die boerderij, en deel de keuken met Bassoubi, een Congolese leraar van de school wiens familie in Kigali woont. Ik zat reeds 2 avonden met hem aan een vuurtje thee te maken en naar zijn verhalen te luisteren over zijn vlucht uit Congo vanwege de burgeroorlog, en zijn confrontatie met de genocide bij aankomst in Rwanda. Iedereen draagt hiet littekens van 16 jaar geleden, en eens de mensen je een beetje vertrouwen merk je dat de wonden nog lang niet geheeld zijn.
De keuken is bijzonder sober: 1 kookplaat en een kraan. 's Middags kan ik gelukkig warm eten bij Rayina. Er verblijf momenteel nog Belgisch volk bij haar. Vanavond is er een receptie voor alle Belgen op de ambassade in Kigali. Een Belgische arts komt me oppikken. Ik heb nog nooit onze feestdag gevierd, daarvoor moet je dan naar Rwanda komen, haha.
Ik ontmoette gisteren ook 4 studenten van de universiteit van Amsterdam die hier een project rond talenkennis opgestart hebben. We maakten al enkele plannen om de streek te gaan verkennen in het weekend. Niet slecht, want zaterdag is er in het voetbalstadium een speech van presK, en de toestroom van soldaten spreekt voor zich.
Zo, ik laat jullie, back to school, en daarna naar de ambassade. Duim morgennamiddag voor Team Ahazaza, ze verdienen het. Een verslag en foto's volgen.
Jan
vrijdag 16 juli 2010
Ik ga naar Rwanda en ik neem mee...
School-en verhalenboeken dankzij Katrien, An en Bram.
Brieven van de leerlingen van 4F (Humane), de klas waar ik titularis van was dit jaar.
Voetbaluitrusting voor een volledige jeugdploeg, dankzij Pieter Paul Bonne, (ondertussen oud-)leerling van onze school, en andere sportkleren gekregen van collega's.
Leren ballen, oa dankzij Piet, de 200 stiften van Gino...
De valies met materiaal voor de school puilt uit, het toegestane gewicht is overschreden, maar ik betaal met plezier een toeslag. De directrice van de Ahazaza-school mailde me ook dat er reeds heel wat geld is binnengestroomd via storting. Nogmaals een dikke merci aan iedereen die op een of andere manier zijn steentje heeft bijgedragen!
Binnen exact 21u vertrek ik. Ik doe m'n best om regelmatig iets te posten, maar dat is natuurlijk geen zekerheid. Foto's uploaden zal al helemaal moeilijk zijn, maar jullie hebben ze alleszins tegoed, desnoods post ik al het beeldmateriaal na mijn terugkeer.
Let this be a voyage into the wild...
Muraho, Rwanda!
woensdag 14 juli 2010
Leuvensestraat 13 en de genocide in Rwanda
In 1994 was ik 10 jaar. Op een dag moest ik naar de mis, als misdienaar. Het was me allemaal onduidelijk waarom juist. Er stond een grote foto vooraan in de kerk, duidelijk een soldaat, vergezeld door 9 kleinere foto’s. Naast de foto’s zaten oud-strijders van beide oorlogen. Eén van hen speelde trompet.
De soldaat die werd herdacht in de kerk van Terlanen was een VN Blauwhelm. Hij woonde in Terlanen, Leuvensestraat 13, op 400 meter van ons huis. “Blauwhelmen zorgen voor Vrede”, herinnerde ik me van op school. Er waren duidelijk niet alleen Blauwhelmen in de wereld. Tienjarigenlogica.
Toen ik toehapte om naar Rwanda te gaan, enkele maanden geleden, ben ik beginnen lezen over de genocide. Ik herbekeek ook enkele films, zoals Hotel Rwanda, vanavond ook toevallig op Canvas. Nadat ik de film voor de eerste keer herbekeken had, trok één zinnetje mijn aandacht: “Bij een aanval op de premier kwamen 10 Belgische VN Blauwhelmen om het leven”. Eén grote foto en 9 kleinere flitsten door mijn hoofd. Associatie.
Vandaag kreeg ik een mailtje van de Belgische Ambassade in Kigali. “La situation est stable”... Op 16 jaar tijd is het land enorm veranderd, “devenu mature”, zoals de directrice van de Ahazaza-school me zei in mei toen ik haar ontmoette in Brussel. Ik maak me geen onnodige zorgen, maar blijf wel realistisch. De presidentsverkiezingen van 9 augustus zullen niet in een vrolijk sfeertje verlopen. Maar politiek is niet de reden waarom ik naar Rwanda trek, en kinderen zijn gelukkig niet de vurigste aanhangers van de presidentskandidaten.
Ahazaza is een “independent school”, “école libre”. Geen onderscheid in ethnische achtergrond of sociale afkomst. Een school waar elk kind recht heeft op onderwijs, indien nodig met studiebeurs dankzij de vele stortingen. Een waarschijnlijk veel te mooie doelstelling om ooit helemaal te kunnen verwezenlijken. En net daarom gooi ik me vanaf zaterdag met m’n volle gewicht ertegenaan. Aan de basis van elk engagement ligt een utopie.
vrijdag 2 juli 2010
Aftellen
8 weken geleden ging ik in op het voorstel om in de Ahazaza-school in Muhanga les te gaan geven en activiteiten voor de leerlingen te organiseren. 0 seconden getwijfeld.
6 weken geleden lanceerde ik een oproep voor materiaal bij collega's en leerlingen.
5 weken geleden papieren allemaal in orde gebracht.
4 weken geleden begonnen mijn valiezen uit te puilen.
3 dagen geleden werden mijn armen en billen een speldenkussen voor inentingen tegen buiktyphus, tetanus en difterie, hepatitis A en B, gele koorts en polio.
Vandaag start ik een blog. Bedankt, Willem, voor de tekeningen.
Binnen 15 dagen vertrek ik richting Ahazaza-school in Muhanga, op 50 kilometer van Kigali. In afwachting nog een week animatorcursus geven bij VDS.
Alvast bedankt aan iedereen die mee materiaal heeft ingezameld en/of de school financieel steunde. Binnenkort veel meer verslagen en foto's.
Ik popel en wacht af vol ongeduld!